Urk

Urk een voormalig eiland, nu een plaats van bijna 20.000 inwoners met een moderne vissersvloot en met één van de grootste visafslagen van West Europa. 
Een pittoresk dorp waar nog steeds het eilandgevoel kan worden beleefd met een wandeling o.l.v. een gids, door de doolhof van steegjes in de oude dorpskern waar elk huisje anders is. Verrassende doorkijkjes, knusse pleintjes en prachtig, wijds meerzicht. Flanerend langs de haven ziet u op bepaalde tijden het vislossen bij de IJsselmeervisafslag waar u het veilingspel kunt meemaken. Met een bezoek aan het museum maakt u kennis met de geschiedenis en de cultuur en een klederdrachtpresentatie behoort ook tot de mogelijkheden. 
Zie ook Urk hooggelegen vanaf het water bij een rondvaart over het meer. Proef de vis en de sfeer. Sta stil bij het gebeuren rond het vissersmonument en benut de mogelijkheden om in de kerken één van de koren te horen. Urk heeft een gastvrije bevolking met humor en hechte gemeenschapszin. Omzien naar elkaar dichtbij en wereldwijd. Een dorp waar u terug wilt komen. U bent welkom!

Stukje geschiedenis: Waar al meer dan duizend jaren…! Want in al 966 wordt de naam Urk voor het eerst in een oorkonde genoemd. Een oude keileembult in het midden van de Zuiderzee Het hoge, bebouwde gedeelte, in het Westen, reikt op het hoogste punt 8,5 meter boven zomer peil.

 

Van 1660 tot 1792 was het Amsterdams bezit. De hoofdstad had belangstelling voor Urk vanwege de ligging aan de drukke scheepvaartroute over de Zuiderzee. Burgemeester G.J. Witsen liet in 1617 op Urk een vuurboet bouwen, de latere vuurtoren. Een begin van bebouwing kwam in de vroege 17e eeuw. Ieder bouwde in het verleden naar eigen inzicht en smaak. Zo ontstonden de nu schilderachtige hellende steegjes, de beschutte intieme pleintjes en de typische visserswoningen.

Op 3 oktober 1939 werd de dijk van Urk naar Lemmer gesloten. Een historische moment: Urk was niet langer een eiland. Na veel pompen viel in 1941 de zeebodem droog (= nu Noordoostpolder) en maakte Urk deel uit van het vaste land. 

Urker strand en dijken (tekst in foto!)
Vanaf de Ketelbrug (A6) of het IJsselmeer steekt Urk markant boven het landschap uit.  Een prachtige skyline, met als letterlijk hoogtepunt de vuurtoren. Aan weerszijden van de vuurtoren bevinden zich 2 stukjes strand. 

VISSERIJ
Van oudsher waren de Urkers voornamelijk aangewezen op de visserij om in hun levensonderhoud te kunnen voorzien. De visserij was niet altijd even succesvol en soms ook gevaarlijk. Bij het vissermonument staan de namen vermeld van al de visser mannen die in zee zijn gebleven.
De kentering voor Urk kwam (gek genoeg) met de afsluiting van de Zuiderzee in 1932. De afsluitdijk maakte voorgoed een einde aan de Zuiderzee en ook de dagen van het eiland Urk waren geteld. De zoute Zuiderzee werd een zoet IJsselmeer.
De Urkers gingen hun geluk beproeven op de Noordzee. Grotere kotters werden gebouwd. De visafslag op Urk groeide gestaag verder. Tot eind jaren '70 werd de vis nog veelal aangevoerd via de Urker haven. Na die tijd werden de kotters te groot om over het IJsselmeer naar de thuishaven te komen en werd de vis per vrachtwagen vanuit zeehavens als IJmuiden, Harlingen, Delfzijl, Lauwersoog aangevoerd om op Urk te worden verhandeld. Rond de visafslag groeide een enorme visverwerkende industrie met bedrijven als visafslag, visfileerbedrijven, scheepswerven en visvervoerbedrijven.
VISAFSLAG
Urk telt twee aparte visafslagen, welke functioneren als veiling. De Noordzeevis, aangevoerd per vrachtauto,  wordt verhandeld via de Visafslag Urk op het bedrijventerrein.. De Visafslag Urk is de grootste van Nederland. 30% van alle in Nederland verhandelde vis gaat via de Visafslag Urk.
De IJsselmeervis wordt vooral per schip aangevoerd in de Urker haven en verhandeld via de IJsselmeervisafslag in de Urker haven.

KLederdracht
Ondanks dat de klederdracht niet meer in het straatbeeld is te zien, zijn de meeste Urkers nog wel in het bezit van het kostuum en het wordt gedragen met bijzondere gelegenheden. Bijvoorbeeld door de Urker koren en op feestdagen.  Pinksterzaterdag staat in het teken van de klederdracht: Urkerdag!

Dialect
Urk kent een levendig dialect, dat nog altijd door vrijwel alle Urkers onderling gesproken wordt. Urkers staan er zelfs om bekend dat ze ook in het buitenland zich in eigen dialect verstaanbaar proberen te maken.  Een steegje is een ginkien, je moeder is je mimme, je oma je bessien, je broekzak is je diezek, je geliefde: je kalletjen. Een kleine greep uit de Urker taal:
iemand van buiten Urk: een vreemde(snuut). 
Moeder: mimme
Vader: toate
Oma: bessien
Opa: bèbe
Tante: tutte
Oom:  bupe
Verliefd / gek op:verkeafd 
precies: krek

De test waaraan 'vreemden' onderworpen worden, is de uitspraaak van de zin: een kweeuwkien mit gerespelde keaze. Oftewel: een beschuitje met gerapste kaas. Probeer het maar!